"बुवाले बचाएको पैसा गन्दै गर्दा छोराछोरीले बुझे उहाँले आफ्नो लागि होइन,अरूका लागि बाँच्नुभएको रहेछ।"

राम बहादुर बिश्वकर्मा
प्युठान,बुवाको निधनपछि घरमा उहाँका सामानहरू समेटिँदै थिए।तर केही सामान यस्ता थिए,जसलाई छोरा-छोरीले छुँदा पनि बुवाको सम्झना झन् गहिरो हुन्थ्यो। त्यस्तै एउटा थियो पैसा राखिएको बाकस सामान्य बाकस थियो।तर त्यस दिन जब त्यो खोलियो,त्यससभित्र केवल नोटहरू थिएनन्। त्यहाँ एउटा बुवाको सपना भेटियो १ लाख ५१ हजार ५ सय रुपैयाँ।छोराछोरी केहीबेर अचम्ममा परे।यो पैसा कहाँबाट आयो ? कसका लागि जम्मा गरिएको थियो? किन उनीहरूलाई थाहा दिइएन ? उत्तर खोज्दै जाँदा थाहा भयो-त्यो पैसा कुनै व्यापारबाट आएको थिएन। न त बुवाले कुनै ठुलो सम्पत्ति बेचेर राख्नुभएको थियो।त्यो त सामाजिक सुरक्षा भत्ताबाट वर्षौँ लगाएर बचाइएको रकम रहेछ।

प्युठान नगरपालिका -९ का स्वर्गीय कृष्णबहादुर भण्डारी र उहाँकी पत्नी मिना भण्डारीले आफ्नै बुढेसकालका लागि आएको रकममध्ये केहि-केही बचाउँदै आउनुभएको रहेछ।उहाँहरूले कसैलाई भन्नुभएन। छोराछोरीलाई पनि भन्नुभएन।सायद उहाँहरूलाई प्रचार चाहिएको थिएन।उहाँहरूलाई केवल एउटा दिनको प्रतीक्षा थियो-त्यो पैसा विद्यालयलाई दिने दिन।तर नियतिले कृष्णबहादुरलाई त्यो दिनसम्म पर्खिएन।अधुरो सपना श्रीमतीको जिम्मेवारी बन्यो कृष्णबहादुर बित्नुभयो। एउटा जिवन सकियो।तर उहाँले मनमा राख्नुभएको सपना सकिएन।मिनाले त्यो बाकस खोल्दा पैसा मात्रै देख्नुभएन। उहाँले श्रीमानको सम्झना देख्नुभयो।उहाँले सँगै बिताएका दिन सम्झिनुभयो।र सायद त्यो मौन सहमति पनि सम्झिनुभयो,जसले वर्षौँदेखि पैसा जम्मा गर्न प्रेरित गरेको थियो।त्यसैले पैसा घरमा राखिरहनुभएन।आफ्नो आवश्यकताका लागि खर्च गर्नुभएन। श्रीमानले सुरु गरेको काम आफैँले पुरा गर्ने निर्णय गर्नुभयो।

शुक्रबार कुशे औँसी अर्थात बाबुको मुख हेर्ने दिन सम्पुर्ण छोराछोरीको सहमतिमा भानु प्राथमिक विद्यालयलाई ५० हजार ५ सय रुपैयाँ र बाल विद्या माध्यमिक विद्यालयलाई १ लाख १ हजार रुपैयाँ हस्तान्तरण गरियो।

अब त्यो रकम घरको बाकसमा छैन।तर कृष्णबहादुरको सपना भने त्यहीँबाट सुरु भएको छ।छोराछोरीले बुवालाई नयाँ ढंगले चिन्नुभयो।बुवाको जिवनमा उहाँले धेरै काम गर्नुभएको छ भन्ने छोराछोरीलाई थाहा थियो।सामाजिक काममा सक्रिय हुनुहुन्थ्यो।विद्यालयसँग जोडिनुहुन्थ्यो।शिक्षाप्रति चासो राख्नुहुन्थ्यो।तर एउटा कुरा भने उहाँहरूले कहिल्यै थाहा पाउनुभएन -बुवाले आफ्नो सामाजिक सुरक्षा भत्ता पनि अरूका छोराछोरीको शिक्षाका लागि बचाइरहनुभएको रहेछ।छोरा भोजबहादुर भण्डारीका लागि यो कुरा थाहा पाउनु निकै भावुक क्षण बन्यो।उहाँ भन्नुहुन्छ,“बुवाले यस्तो रकम जम्मा गरेर राख्नुभएको कुरा हामीलाई थाहा थिएन।आमाले बुवाको इच्छा पुरा गर्न खोज्दा मात्रै थाहा भयो।” अर्का छोरा अन बहादुर भण्डारी पनि यसबारे आफुहरू अनभिज्ञ रहेको बताउनुहुन्छ। आमाले जानकारी गराएपछि बाबुआमाको इच्छाअनुसार दुई विद्यालयलाई रकम हस्तान्तरण गर्ने निर्णय भएको उहाँले बताउनुभयो। कृष्णबहादुरका धेरै सन्तान तथा नातिनातिना सरकारी सेवामा छन्।परिवारले शिक्षा र रोजगारीको बाटो समातेको छ।आफ्ना सन्तानको भविष्यका लागि उहाँले गरेको संघर्ष परिवारले देखेकै थियो।तर उहाँको सोच त्यतिमै सीमित रहेनछ।आफ्नो परिवारभन्दा बाहिरका बालबालिकाको भविष्यबारे पनि उहाँ उत्तिकै सोचेर जानुभयो।सायद यही कुराले छोराछोरीलाई बुवाको जिवनको अर्को पाटो देखायो आफ्ना सन्तानलाई मात्रै होइन,समाजका सन्तानलाई पनि आफ्नै सम्झने एउटा मन। कहिलेकाहीँ सन्तानले आमाबुवालाई जति चिनेको ठान्छ,आमाबुवाको मनभित्र त्यसभन्दा धेरै कुरा लुकेका हुन्छन्। कृष्णबहादुरको त्यो बचत पनि त्यस्तै एउटा लुकेको कथा थियो।

आफ्नो आवश्यकता काटेर अरूको भविष्य जोड्दै सामाजिक सुरक्षा भत्ता थोरै-थोरै गरेर आउने रकम हो।त्यसबाट बुढेसकालको औषधि किन्न सकिन्छ।लत्ताकपडा किन्न सकिन्छ। घरायसी सामान किन्न सकिन्छ।तर कृष्णबहादुर र मिना भण्डारीले त्यही रकममा विद्यार्थीको भविष्य देख्नुभयो।सायद उहाँहरूले सोच्नुहुन्थ्यो-‘हामीले आज थोरै बचायौँ भने,भोलि कसैको पढाइमा काम लाग्न सक्छ।’त्यही सोचले रकम जम्मा हुँदै गयो।महिना बित्यो। वर्षौँ बिते। रकम १ लाख ५१ हजार ५ सय रुपैयाँ पुग्यो।तर सपना पुरा गर्ने हात भने बीचमै रोकियो। कृष्णबहादुरको हात रोकियो।तर मिना भण्डारीले त्यो सपना रोक्न दिनुभएन।अब बुवाको सम्झना विद्यालयमा भेटिनेछ रकम अक्षयकोषमा राखिएपछि यसको अर्थ झन ठुलो भएको छ। कृष्णबहादुरको परिवारका लागि यो बुवाको सम्झना हो।विद्यालयका लागि यो सहयोग हो। र विद्यार्थीका लागि भविष्यको एउटा सानो आधार।भानु प्राथमिक विद्यालयकी प्रधानाध्यापक मुना जि.सि.ले विद्यालय स्थापना र व्यवस्थापनमा स्वर्गीय भण्डारीले पुर्‍याउनुभएको योगदान सम्झनुभयो। बाल विद्या माध्यमिक विद्यालयका प्रधानाध्यापक केशु गिरीले अक्षयकोषको रकम परिचालनको प्रक्रियाबारे जानकारी दिनुभयो।प्युठान नगरपालिका-९ का वडा अध्यक्ष विकास के.सि.ले भण्डारी परिवारको निर्णय अनुकरणीय भएको बताउनुभयो।पैसा सकिन्छ,सम्झना बाँकी रहन्छ रकम खर्च हुँदै जानेछ।आज १ लाख ५१ हजार ५ सय रुपैयाँ छ। भोलि त्यो रकमबाट विद्यार्थीका लागि केही सामग्री आउला,कुनै शैक्षिक गतिविधि चल्ला,कसैलाई सहयोग पुग्ला। पैसा बिस्तारै सकिन सक्छ।तर त्यसको कथा सकिँदैन।किनकि त्यो रकममा एउटा वृद्ध दम्पतीको त्याग मिसिएको छ। एउटी श्रीमतीको प्रतिबद्धता मिसिएको छ। छोराछोरीले ढिलो गरी बुझेको बुवाको माया मिसिएको छ।र सबैभन्दा ठुलो कुरा-अरूका छोराछोरीलाई पनि आफ्नै छोराछोरीजस्तै सम्झने एउटा मन मिसिएको छ। कृष्णबहादुरले आफ्ना छोराछोरीका लागि धनको ठुलो थुप्रो छाडेर जानुभएन होला।तर उहाँले त्योभन्दा मुल्यवान कुरा छाडेर जानुभयो असल कामको संस्कार।उहाँले कमाएको पैसा धेरै थिएन।तर उहाँले कमाएको सम्मान ठुलो थियो।उहाँले बचाएको रकम ठुलो थिएन। तर उहाँले बचाएको सपना ठुलो थियो।र आज त्यो सपना विद्यालयको अक्षयकोष बनेर उभिएको छ।कुनै दिन विद्यालयको आँगनमा कुनै विद्यार्थीले सफलता हासिल गर्ला।कुनै बालकले पढाइमा अघि बढ्ला। कुनै अभिभावकले आफ्नो छोराछोरीको भविष्यप्रति आशा जगाउला। त्यो बेला सायद कसैले सम्झनेछ ‘यो अक्षयकोषको सुरुवात एक वृद्ध दम्पतीले आफ्नो सामाजिक सुरक्षा भत्ता बचाएर गरेका थिए।’त्यो सम्झनासँगै कृष्णबहादुर र मिना भण्डारीको नाम पनि जिवित हुनेछ।किनकि मृत्युले मानिसलाई हामीबाट टाढा लैजान सक्छ। तर उसले अरूको भविष्यका लागि छाडेको असल सोच खोस्न सक्दैन।कृष्णबहादुर हुनुहुन्न।तर उहाँले बचाएको सपना अझै छ।मिना एक्लिनुभयो।तर उहाँले श्रीमानको सपना एक्लिन दिनुभएन।र छोराछोरीले अन्ततः बुझ्नुभयो बुवाआमाले वर्षौँसम्म बचाएको त्यो पैसा वास्तवमा पैसा थिएन,त्यो त उहाँहरूले चुपचाप बचाइरहेको एउटा उज्यालो भविष्य थियो।